Üçüncü Trimester
28 - 40 Hafta: Olgunlaşma ve doğuma hazırlık dönemi
Genel Bakış
Üçüncü trimester, 28. haftadan 40. haftaya kadar olan son dönemdir. Bebek hızla kilo alır, akciğerler olgunlaşır ve doğuma hazırlanır.
Önemli Dönemler:
• 32-34. hafta: Yüksek riskli gebeliklerde fetal takip yoğunlaşır
• 37. hafta: Term dönem (erken term)
• 39-40. hafta: Full term (ideal doğum zamanı)
Üçüncü Trimester Özet Görsel
Hafta Hafta Gelişim
28-31. Hafta
- • Boy: 35-40 cm, Ağırlık: 1000-1500 g
- • Gözler açılıp kapanır
- • REM uykusu görülür
- • Beyin kıvrımları oluşur
- • Kemikler sertleşir (kalsifikasyon)
- • Yağ depolanmaya devam eder
32-35. Hafta
- • Boy: 42-46 cm, Ağırlık: 1800-2500 g
- • Akciğer surfaktanı yeterli düzeye ulaşır
- • Lanugo (ince tüyler) dökülmeye başlar
- • Tırnaklar parmak uçlarına ulaşır
- • Bebek genellikle baş aşağı pozisyon alır
- • Riskli gebeliklerde fetal takip yoğunlaşır
36-37. Hafta
- • Boy: 47-48 cm, Ağırlık: 2700-3000 g
- • Organlar fonksiyonel olarak olgun
- • Bağırsak mekonyum ile dolu
- • 37. hafta: Term dönem başlar
- • Bebek tam anlamıyla "vadeye ulaşmış"tır
38-40. Hafta
- • Boy: 48-52 cm, Ağırlık: 3000-3500 g
- • Tüm organlar tam olgun
- • Verniks kazeoza büyük ölçüde emilir
- • Bebek pelvik kanala yerleşir (engagement)
- • 39-40. hafta: Planlı doğum için ideal zaman
Fetal Takip
Non-Stres Test (NST)
Bebeğin kalp atım hızının hareketlere yanıtını değerlendirir. NST rutin tarama değildir; diyabet, hipertansiyon, IUGR gibi risk faktörleri olan gebeliklerde veya fetal hareket azalması şikayetinde endikasyona göre yapılır.
Reaktif (Normal)
- • 20 dakikada ≥2 akselerasyon
- • Her akselerasyon ≥15 atım, ≥15 saniye
- • Bazal kalp hızı: 110-160/dk
Non-reaktif
- • Yeterli akselerasyon yok
- • Uzatılmış NST (40 dk) veya BPP önerilir
- • Bebek uykuda olabilir
Biyofizik Profil (BPP)
5 parametre değerlendirilir, her biri 0 veya 2 puan alır. Toplam 8-10 puan normaldir.
- • NST: Reaktif = 2 puan
- • Solunum hareketleri: 30 dk'da ≥1 epizod = 2 puan
- • Fetal hareketler: 30 dk'da ≥3 hareket = 2 puan
- • Fetal tonus: Ekstansiyon-fleksiyon = 2 puan
- • Amniyotik sıvı: AFI ≥5 cm veya en derin cep ≥2 cm = 2 puan
Bebek Hareketlerinin Takibi
28. haftadan itibaren her gün bebek hareketlerini saymak önerilir.
Yöntem
- • Yemeklerden sonra rahat bir pozisyonda uzan
- • 2 saat içinde 10 hareket hissetmek normal
- • Hareketlerde belirgin azalma varsa sağlık kuruluşuna başvur
Son Dönem Testleri
Grup B Streptokok (GBS) Taraması
35-37. haftalarda vajinal ve rektal sürüntü alınır.
- • Kadınların %10-30'unda GBS kolonizasyonu vardır
- • Tedavi edilmezse yenidoğanda sepsis, pnömoni, menenjit riski
- • Pozitif ise: Doğumda intrapartum antibiyotik profilaksisi (Penisilin G)
Rh(-) Gebeler
- • 28. haftada: Anti-D immünoglobulin (RhoGAM) uygulaması
- • Doğumdan sonra: Bebek Rh(+) ise 72 saat içinde tekrar Anti-D
Rutin Kontroller
- • 28-36 hafta: 2 haftada bir kontrol
- • 36 haftadan sonra: Haftalık kontrol
- • Her vizitte: Tansiyon, proteinüri, fundus yüksekliği, fetal kalp atımı
Yaygın Belirtiler ve Şikayetler
Braxton Hicks Kasılmaları
Düzensiz, ağrısız, pratik kasılmalar. Doğum kasılmalarından farkı: düzensiz, istirahatle geçer, şiddetlenmiyor.
Nefes Darlığı
Büyüyen uterusun diyaframa baskısı. Bebeğin pelvik kanala inmesiyle (engagement) azalır.
Bacak Şişliği (Ödem)
Ayak ve ayak bileklerinde hafif ödem normal. Ani ve şiddetli şişlik preeklampsi belirtisi olabilir.
Sık İdrara Çıkma
Bebeğin mesaneye baskısı nedeniyle sık idrara çıkma ihtiyacı artar.
Uyku Güçlüğü
Rahat pozisyon bulamama, sık idrara çıkma, bebek hareketleri. Sol yan pozisyonda uyuma önerilir.
Mide Yanması
Uterusun mideye baskısı ve hormonal değişiklikler. Az az sık yemek, yattıktan sonra yememek yardımcı olur.
Doğum Belirtileri
Yaklaşan Doğum İşaretleri
- • Lightening (Bebeğin inmesi): Nefes alma kolaylaşır, pelvik basınç artar
- • Mukus tıkacı (Bloody show): Kanlı mukus akıntısı
- • Serviks yumuşaması ve silinmesi: Vajinal muayenede değerlendirilir
- • Yuvalama içgüdüsü: Ani enerji patlaması, temizlik/düzenleme isteği
Hastaneye Gitme Zamanı
- 🚨 Düzenli kasılmalar: 5 dakikada bir, 1 dakika süren, 1 saat boyunca devam eden
- 🚨 Suyun gelmesi: Ani sıvı boşalması (membran rüptürü)
- 🚨 Kanama: Adet kanaması gibi veya daha fazla
- 🚨 Bebek hareketlerinde belirgin azalma
Doğum Hazırlığı
Hastane Çantası
- ☐ Kimlik, sigorta belgeleri
- ☐ Gebelik takip kartı
- ☐ Gecelik, terlik, iç çamaşırı
- ☐ Emzirme sütyeni
- ☐ Bebek kıyafetleri (mevsime uygun)
- ☐ Bebek bezi, ıslak mendil
- ☐ Araç için bebek koltuğu
Doğum Planı
- ☐ Doğum şekli tercihi (normal/sezaryen)
- ☐ Ağrı yönetimi tercihleri (epidural?)
- ☐ Doğumda yanınızda olacak kişi
- ☐ Kordon kanı saklama kararı
- ☐ Emzirme planı
- ☐ Acil durum iletişim bilgileri
Özet: Yapılması Gerekenler
- ☐ Doktorun önerdiği takipleri aksatma
- ☐ Bebek hareketlerini günlük say
- ☐ Rh(-) isen Anti-D al (28. hafta)
- ☐ Hastane çantasını hazırla
- ☐ Doğum planını oluştur
- ☐ Doğum belirtilerini öğren
- ☐ Emzirme hakkında bilgilen
Kaynaklar: ACOG Practice Bulletins, UpToDate "Prenatal care: Third trimester", "Fetal assessment in pregnancy"