🌸

İleri Anne Yaşı

35 yaş ve üzeri gebeliklerde risk değerlendirmesi ve yönetim

Tanım

İleri anne yaşı (Advanced Maternal Age - AMA), doğum sırasında 35 yaş ve üzeri olmak olarak tanımlanır. Bu yaşın üzerinde bazı gebelik komplikasyonları ve kromozomal anomali riskleri artar.

35-39 Yaş

İleri anne yaşı (AMA)

≥40 Yaş

Çok ileri anne yaşı (Very Advanced)

Kromozomal Anomali Riskleri

Anne yaşı arttıkça trizomi riski (özellikle Down sendromu - Trizomi 21) belirgin şekilde artar. Bunun nedeni oositlerin meiyotik bölünme hatalarının yaşla birlikte artmasıdır.

Yaşa Göre Down Sendromu Riski

Anne Yaşı Down Sendromu Riski Herhangi Bir Kromozom Anomalisi
25 1/1,250 1/476
30 1/952 1/385
35 1/385 1/192
38 1/175 1/105
40 1/100 1/66
45 1/30 1/21

Tarama ve Tanı Seçenekleri

Tarama Testleri

İkili / Dörtlü Test

  • • İkili: PAPP-A + β-hCG (1. trimester)
  • • Dörtlü: AFP + hCG + uE3 + Inhibin A
  • • Tespit oranı: %80 (dörtlü)
  • • Üçlü test artık önerilmez

Kombine Test (11-14 hafta)

  • • NT + PAPP-A + free β-hCG
  • • Tespit oranı: %85-90
  • • Erken tarama imkanı

Cell-Free DNA (cfDNA / NIPT)

  • • Tespit oranı: >99% (Trizomi 21 için)
  • • Yanlış pozitiflik: <0.5%
  • • 10. haftadan itibaren yapılabilir
  • • Trizomi 21, 18, 13 ve cinsiyet kromozomu anomalileri
  • • TARAMA testidir - tanısal değildir

ACOG Önerisi: cfDNA tüm gebelere yaştan bağımsız olarak sunulabilir. İleri anne yaşında özellikle önerilir.

Tanısal Testler

Koryon Villus Örneklemesi (CVS)

  • • 10-13 hafta
  • • Erken tanı imkanı
  • • İşlem kaybı riski: ~1/500

Amniyosentez

  • • 15-20 hafta
  • • Altın standart
  • • İşlem kaybı riski: ~1/500-1/1000

Tanısal testler tüm gebelere yaştan bağımsız sunulmalıdır (ACOG 2020)

Artmış Gebelik Riskleri

Maternal Riskler

  • • Gestasyonel Diyabet: 2-4 kat artmış
  • • Preeklampsi: 1.5-2 kat artmış
  • • Kronik Hipertansiyon: Yaşla birlikte prevalans artar
  • • Plasenta Previa: 2-3 kat artmış
  • • Sezaryen: Artmış oran
  • • VTE: Artmış risk

Fetal/Neonatal Riskler

  • • Spontan Abortus: 35 yaşta %20, 40 yaşta %35
  • • Ölü Doğum: 35 yaş sonrası artmış
  • • Preterm Doğum: Hafif artmış
  • • Düşük Doğum Ağırlığı
  • • Çoğul Gebelik: Artmış (doğal + ART)

Önemli: 40 yaş ve üzerinde ölü doğum riski belirgin artar ve term öncesi (39 haftada) doğum düşünülmelidir.

Prekonsepsiyonel Danışmanlık

Gebelik Öncesi Değerlendirme

  • • Kronik hastalık taraması (HT, DM, tiroid)
  • • Folik asit başlanması (en az 1 ay önce)
  • • Aşı durumunun gözden geçirilmesi
  • • İlaç kullanımının değerlendirilmesi
  • • Yaşam tarzı değişiklikleri (sigara, alkol bırakma)

Over Rezervi Değerlendirmesi

  • • AMH (Anti-Müllerian Hormon): Over rezervi göstergesi
  • • FSH (Bazal): 3. gün değerlendirmesi
  • • Antral Folikül Sayısı (AFC): Ultrasonografi ile
  • • Fertilite tedavisi gerekebilir

Antenatal Takip

1. Trimester

  • • Anöploidi tarama seçeneklerinin sunulması (cfDNA dahil)
  • • 11-14 hafta taraması (NT + kombine test)
  • • Kronik hastalık taraması
  • • Aspirin: Preeklampsi risk faktörü olarak değerlendir

2. Trimester

  • • Detaylı anomali taraması (18-22 hafta)
  • • GDM taraması (24-28 hafta, erken tarama düşünülebilir)
  • • Fetal ekokardiyografi (risk faktörleri varsa)

3. Trimester

  • • Büyüme takibi (32 haftadan itibaren USG)
  • • Antenatal fetal izlem (NST - 36 haftadan veya daha erken)
  • • Doğum zamanlaması planlaması

Doğum Zamanlaması

Yaş Önerilen Doğum Zamanı Notlar
35-39 yaş 39+0 - 40+0 hafta Komplikasyonsuz ise 39 hafta sonrası değerlendir
40-44 yaş 39+0 hafta 39 haftadan sonra beklemeyi uzatma
≥45 yaş 38+0 - 39+0 hafta Daha erken değerlendirilebilir

Not: Ek risk faktörleri (GDM, preeklampsi, IUGR vb.) varsa doğum zamanlaması bireyselleştirilmelidir.

Olumlu Yönler

İleri anne yaşı sadece risklerle tanımlanmamalıdır. Birçok kadın 35 yaş sonrası sağlıklı gebelikler geçirir.

  • • Genellikle daha planlı gebelikler
  • • Daha iyi ekonomik ve sosyal destek
  • • Daha yüksek eğitim ve sağlık okuryazarlığı
  • • Prenatal bakıma daha iyi uyum
  • • Emzirme oranlarının daha yüksek olması

Kaynaklar: ACOG Practice Bulletin No. 828, SMFM Consult Series, UpToDate "Advanced maternal age"